Wyróżnia się jaskrę pierwotną wrodzoną (wynikającą z wrodzonej wady budowy kąta przesączania; może ujawnić się zaraz po urodzeniu, w okresie niemowlęcym lub później) oraz jaskrę wtórną, towarzyszącą innym stanom — m.in. przebytej operacji zaćmy wrodzonej, urazom oka, przewlekłym zapaleniom błony naczyniowej, długotrwałemu leczeniu sterydami czy niektórym zespołom wad wrodzonych.
U niemowląt i małych dzieci podwyższone ciśnienie w oku daje dość charakterystyczny zestaw objawów. Skonsultuj się z okulistą, jeśli zauważysz u dziecka:
Żaden z tych objawów nie przesądza o rozpoznaniu — łzawienie bywa np. skutkiem niedrożności dróg łzowych — ale każdy wymaga wyjaśnienia przez okulistę. Im młodsze dziecko, tym pilniej.
Diagnostyka obejmuje przede wszystkim pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz ocenę przedniego odcinka oka, wymiarów gałki i — co kluczowe — wyglądu tarczy nerwu wzrokowego na dnie oka. U współpracujących dzieci pomiar ciśnienia wykonuje się w gabinecie tonometrem przykładanym do oka po znieczuleniu kroplami lub tonometrem typu ICARE, który nie wymaga nawet znieczulenia. U starszych dzieci diagnostykę uzupełniają badania obrazowe nerwu wzrokowego (OCT) i badanie pola widzenia. U najmłodszych, niewspółpracujących niemowląt pełne badanie bywa przeprowadzane w znieczuleniu ogólnym w warunkach szpitalnych.
W naszym gabinecie wykonujemy pomiary ciśnienia wewnątrzgałkowego zarówno tonometrem ICARE, jak i tonometrem aplanacyjnym Goldmanna/Perkinsa, a lekarze zespołu mają wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu dzieci z jaskrą wyniesione z Kliniki Okulistyki Centrum Zdrowia Dziecka.
W jaskrze pierwotnej wrodzonej podstawowym leczeniem jest zabieg operacyjny poprawiający odpływ cieczy wodnistej z oka — leki w kroplach pełnią rolę pomocniczą, np. w oczekiwaniu na operację lub jako uzupełnienie po niej. W jaskrach wtórnych i u starszych dzieci postępowanie dobiera się indywidualnie: od kropli obniżających ciśnienie po różne techniki chirurgiczne. Leczenie operacyjne odbywa się w ośrodkach szpitalnych.
Bardzo ważne jest to, co dzieje się po ustabilizowaniu choroby: jaskra wymaga regularnych, dożywotnich kontroli — pomiarów ciśnienia, oceny nerwu wzrokowego, kontroli wady wzroku (dzieci po leczeniu jaskry często rozwijają krótkowzroczność i wymagają korekcji oraz — w razie potrzeby — leczenia niedowidzenia). W naszym gabinecie prowadzimy właśnie taką opiekę: wizyty kontrolne dzieci z jaskrą, kontrole pooperacyjne oraz szybkie wizyty wyłącznie w celu pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Rokowanie zależy przede wszystkim od momentu rozpoznania i skuteczności obniżenia ciśnienia. Zmiany już dokonane w nerwie wzrokowym są nieodwracalne, ale wcześnie wykryta i dobrze prowadzona jaskra pozwala zatrzymać postęp choroby i zachować użyteczne widzenie na całe życie. Właśnie dlatego czujność rodziców wobec objawów opisanych wyżej oraz sumienność w kontrolach mają tak duże znaczenie.
Czy jaskra u dzieci występuje często?
Nie — to choroba rzadka, dotyczy mniej więcej jednego na 10 000 noworodków. Właśnie dlatego jej objawy bywają początkowo mylone z częstszymi problemami, np. niedrożnością dróg łzowych czy alergią.
Czy „duże oczy" u niemowlęcia to powód do niepokoju?
Zwykle nie — ale jeśli oczy wydają się nienaturalnie duże, powiększają się, jedno jest wyraźnie większe od drugiego albo towarzyszy temu łzawienie, światłowstręt czy przymglenie rogówki, konieczna jest konsultacja okulistyczna.
Czy badanie ciśnienia w oku boli?
Nie. Pomiar tonometrem ICARE trwa ułamek sekundy i nie wymaga znieczulenia; pomiar tonometrem aplanacyjnym wykonuje się po znieczuleniu oka kroplami. U najmłodszych, niewspółpracujących dzieci pełne badanie bywa wykonywane w znieczuleniu ogólnym w szpitalu.
Czy jaskrę dziecięcą można wyleczyć raz na zawsze?
Leczenie — najczęściej operacyjne — pozwala u większości dzieci opanować ciśnienie i zatrzymać chorobę, ale jaskra wymaga regularnych kontroli przez całe życie, aby w porę wychwycić ewentualny nawrót lub powikłania.
Zauważasz u dziecka łzawienie, światłowstręt lub niepokojący wygląd oczu? Nie zwlekaj z konsultacją — w jaskrze czas ma kluczowe znaczenie. Umów badanie okulistyczne dziecka online lub zadzwoń: 502 300 485 (codziennie 10–22).
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.